10.2 Outlook kuralları
Policy → Rules → Outlook Rules, kullanıcılar e-posta ve toplantı isteği gönderdiğinde ne olacağını denetler: etiketin zorunlu olup olmadığı, eklerin e-postanın etiketini nasıl etkilediği ve hangi alıcı alan adlarının iletiyi otomatik olarak etiketlediği. Bölüm 10.1’deki içerik kuralları da gönderimde (Send) çalışır; bu sayfa yalnızca Outlook’a özgü ayarları içerir.
Sayfada iki kart vardır:
| Kart | Düzenleme modeli |
|---|---|
| Email enforcement | Ayar kartı — anahtarları değiştirin, ardından kartın Save düğmesine, sonra Publish & Sign’a basın. Grup kapsamında kart başlığı Email enforcement — “Finance” group olur ve o grubun kendi değerlerini düzenler. |
| Recipient-based auto label | Posta kurallarının katmanlı listesi — yan panelde düzenlenir, hemen taslağa kaydedilir. |
Hangi Outlook ne yapar
| Outlook | Ada bileşeni | Kullanılan grup |
|---|---|---|
| Windows için klasik Outlook | Ada COM eklentisi (Windows ajanıyla kurulur; modül Outlook). Ada web eklentisi de yüklüyse gönderim kararını COM eklentisine bırakır. | Makinenin grubu. |
| Outlook on the web, Windows için yeni Outlook, Outlook for Mac | Ada web eklentisi (modül Web add-in · Outlook). Smart Alerts (OnMessageSend) kullanır; Mac’te şirket içi Exchange ile on-send olayını kullanır. | Default veya kullanıcının posta adresinin hedeflendiği grup (Bölüm 9). |
E-posta zorlama
| Alan | Ne yapar | Varsayılan / izin verilen değerler |
|---|---|---|
| Require a label before sending email | Gönderen bir etiket seçene kadar etiketsiz ileti gönderilemez. Klasik Outlook, Send’de sınıflandırıcıyı açar; içerik önerisi, en yüksek ek etiketi ve varsayılan etiket (bölüm 10.5) arasından en yüksek olan önceden seçilidir; seçim yapmadan kapatmak gönderimi iptal eder (Send blocked — no label). Web eklentisi gönderimi “You must choose a sensitivity label before sending this email…” mesajıyla ve Ada panelini açan Choose label düğmesiyle engeller. İletiyi bir posta kuralı veya bir Enforce kuralı etiketlediğinde pencere açılmaz. | Yeni kurulumda kapalı. |
| Attachment label check | Her belge ekinin Ada etiketini okur. Bir ek e-postadan daha yüksek dereceliyse gönderimi engeller: “Attachment”…” is labeled “…”; the email is “…”. Remove the attachment or classify the email as at least “…”.” — Label from attachments bunun yerine e-postayı yükseltmiyorsa. Block unclassified attachments ve eklerdeki No-send etiket denetimleri için de gereklidir. | Yeni kurulumda kapalı; eski bir politikada bulunmuyorsa açık kabul edilir. |
| Label from attachments | Etiketli bir belge eklendiği anda (sürükle-bırak, Insert, iletme) e-postanın veya toplantının etiketi, en yüksek ek etiketine yükseltilir. Yalnızca yükseltir; eki kaldırmak etiketi düşürmez. Send’de, e-postadan daha yüksek dereceli bir ek, engellemek yerine e-postayı yükseltir — bir Enforce kuralı birebir bir etiket gerektirmedikçe. | Açık (bulunmuyorsa = açık). Windows ve macOS; web istemcileri güncel Microsoft 365 eklenti manifestini gerektirir — eski istemciler gönderimde yükseltir. |
| Block unclassified attachments | Bir Office belgesi veya PDF ekinin etiketi yoksa gönderimi engeller: “Attachment”…” is not classified. Unclassified documents cannot be emailed — right-click the file and choose “Classify with ADA”, or open it and classify from the ribbon, then attach it again.” Görseller, arşivler ve diğer dosyalar hiçbir zaman engellenmez. Require a label kapalıyken de çalışır ancak Attachment label check’in açık olmasını gerektirir. PDF’ler yalnızca PDF modülü açıkken sayılır. | Yeni kurulumda kapalı; eski bir politikada bulunmuyorsa açık kabul edilir. |
| Outlook send mode | İmzalı politikayla taşınır ancak istemcilerde hiçbir etkisi yoktur: bir kuralı ihlal eden her gönderim iptal edilir ve nedeni gösterilir. | Block — no bypass, SoftBlock — user can override, PromptUser — warning only. Yeni kurulum PromptUser ile gelir; değer bulunmadığında konsol Block gösterir. |
Kullanıcı Send’e tıkladığında ne olur (klasik Outlook)
Ada’nın Outlook COM eklentisi bu adımları sırayla çalıştırır. Gönderimi iptal eden ilk adım diziyi sonlandırır; kullanıcı nedeni görür.
- Maskeleme — konu + gövde üzerinde Mask kuralları (bölüm 10.1); onay; İptal gönderimi durdurur.
- Uyarılar — Warn kuralları; Confirm kipinde İptal gönderimi durdurur.
- Zaten etiketli mi?
- İçerik yeniden sınıflandırılır (etiketin seçildiği andaki içerik değil, en son içerik geçerlidir).
- Daha yüksek bir etiket gerektiren Enforce kuralı → etiket yükseltilir (Label raised to meet policy); eşit/daha yüksek dereceli farklı bir etiket gerektiren → engellenir (requires exactly).
- Ek kapıları (aşağıda), ardından gövde işaretlemesi yenilenir. Bitti.
- Etiketsiz — alıcıya dayalı otomatik etiket — bir posta kuralı her alıcıyı kapsıyorsa onun etiketi uygulanır (aşağıya bakın), ek kapıları çalışır, bitti.
- Etiketsiz — Enforce kuralı — gerekli etiket sessizce uygulanır (Label applied (auto-rule)), ek kapıları çalışır, bitti.
- Require a label kapalı — pencere yok; ek kapıları yine çalışır; ileti etiketsiz çıkar.
- Require a label açık — sınıflandırıcı açılır (önceden seçili: öneri, en yüksek ek etiketi ve varsayılan etiketten en yükseği). İptal → Send blocked — no label. Bir Enforce gereksiniminin altındaki etiket → requires at least. Ardından ek kapıları, sonra etiket uygulanır (Label applied (on send)).
Ek kapıları (her yerde aynı sırada): öğenin kendi No-send etiketi → sınıflandırılmamış ek → No-send etiketli ek → öğenin etiketinden yüksek ek (yükseltme veya engelleme).
Outlook on the web, yeni Outlook ve Outlook for Mac’te dizi aynıdır, şu farklarla: maskeleme otomatiktir; içeriği başka bir etiket gerektiren etiketli ileti engellenir (sessiz yükseltme yoktur); Send’de varsayılan etiket kullanılmaz; içerik bir posta kuralından (aşağıda) daha yüksek bir etiket önerdiğinde kullanıcı sınıflandırıcı penceresi yerine bir Smart Alert görür. Politika Send anında doğrulanamazsa web eklentisi gönderimi engeller (“Classification could not be verified, so sending was blocked.”); cihaza hiç politika ulaşmamışsa gönderime izin verilir.
Toplantılar ve takvim öğeleri
Klasik Outlook’ta toplantı istekleri ve katılımcılı randevular, e-postayla aynı gönderim denetimlerinden geçer: içerik sınıflandırması, Enforce, ek kapıları (giden isteğin ekleri üzerinde), alıcıya dayalı otomatik etiket ve gönderimde etiket sınıflandırıcısı. Son etiket giden toplantı isteğine de yazılır. Maskeleme, Warn kuralları ve alıcı istisnaları yalnızca e-posta iletilerine uygulanır.
Düzenleyicinin ele alınması (klasik Outlook). Bir
toplantı gönderildiğinde Outlook, düzenleyiciyi katılımcı listesine
ekler (bazen Required katılımcı olarak, ör. Scheduling
Assistant üzerinden). Ada, posta kurallarını denetlemeden önce
düzenleyiciyi — SMTP ve Exchange adresiyle tanımlayarak — çıkarır;
böylece contoso.com için bir kural,
fabrikam.com’daki bir düzenleyicinin yalnızca
contoso.com katılımcılarına gönderdiği toplantıya da
uygulanır.
Alıcıya dayalı otomatik etiket
Ne yapar. Bir posta kuralı, her alıcı (To, Cc, Bcc) alan adlarından birine ait olduğunda giden etiketsiz bir iletiyi sessizce etiketler. Sınıflandırıcı penceresi açılmaz.
Liste sütunları
| Sütun | İçerik |
|---|---|
| Policy Name | Kural adı; kapalıyken disabled rozeti. |
| Recipient Domains | Alan adı listesi veya kırmızıyla no domain entered. |
| Label | Uygulanan etiket. |
| Delivered to | Everyone / Everyone except … / Only … |
| Enabled | Anahtar (“Disabled rules do not run”). |
| (eylemler) | Edit, Delete (“Are you sure you want to delete the mail rule”…“? To disable it instead, turn off the Enabled switch rather than using Delete.”); grup görünümünde Default kurallar için Exclude from … / Edit in Default → / Include again. |
Posta kuralı yan paneli (başlık = kural adı veya New mail rule, alt başlık “Edit recipient-based auto label”)
| Alan | Ne yapar | Varsayılan / izin verilen değerler |
|---|---|---|
| Policy name | Listelerde ve denetim kaydında görünen ad. | New mail rule. Yayında zorunlu. |
| Label | Kural tetiklendiğinde uygulanan etiket. | Labels listenizdeki ilk etiket. Zorunlu — etiket olmadan Save devre dışı kalır (“Select a label to enable Save.”). |
| Groups | Sınıflandırma kurallarıyla aynı model: hiçbiri işaretli değilse = Common (herkes); işaretliyse = yalnızca o gruplar. | Hiçbiri veya Scope’ta seçili grup. |
| Recipient domains | Virgülle ayrılmış alan adları, ör.
contoso.com, contoso.com.tr. Küçük harfe çevrilir; baştaki
@ kaldırılır. |
En az bir tane. Boşken: “Enter at least one domain.” (yan panel yine kaydeder ancak yayın reddedilir). |
Enabled anahtarı ve grup hariç tutmaları yan panelde değil, listede ayarlanır. Yeni bir posta kuralı etkin olarak oluşturulur.
Eşleştirme kuralları
| Kural | Ayrıntı |
|---|---|
| Her alıcı | Tüm To, Cc ve Bcc alan adları listede olmalıdır. Tek bir dış alıcı → kural uygulanmaz ve normal akış çalışır. |
| Birebir alan adı | contoso.com, eu.contoso.com adresini
kapsamaz; alt alan adlarını ve ülke alan adlarını ayrı ayrı listeleyin.
Yalnızca alan adı girin — buraya girilen tam adres hiçbir zaman
eşleşmez. |
| Çözümlenemeyen alıcı | Herhangi bir alıcı SMTP adresine çözümlenemezse (ör. çözümlenmemiş bir Exchange girdisi) hiçbir posta kuralı uygulanmaz. |
| Yalnızca etiketsiz iletiler | Kullanıcının (veya bir ekin) zaten etiketlediği bir ileti, posta kuralı tarafından hiçbir zaman yeniden etiketlenmez. |
| İlk kural kazanır | Posta kuralları liste sırasıyla denetlenir; alan adları tüm alıcıları kapsayan ilk etkin kural karar verir. Örtüşen alan adı listelerinden kaçının. |
| Devre dışı etiket | Etiketi devre dışı olan veya kullanıcının grubuna iletilmeyen bir kural atlanır. |
| Enforce daha yüksek | Bir Enforce kuralı posta kuralınınkinden daha yüksek bir etiket gerektiriyorsa posta kuralı kullanılmaz; bunun yerine Enforce etiketi uygulanır. |
| Öneri daha yüksek | Bir Recommend kuralı (veya YZ) daha yüksek bir etiket öneriyorsa kural bunu sessizce geçersiz kılmaz: klasik Outlook, öneri önceden seçili olarak sınıflandırıcıyı açar (Require a label kapalı olsa bile); web istemcileri posta kuralının etiketini uygular ve “Based on its recipients this email was labeled”…“, but its content suggests”…“.” mesajını Send anyway (kuralın etiketiyle gönderir) ve Choose label (Ada panelini açar) düğmeleriyle gösterir. Mailbox 1.14 desteklemeyen istemciler bir kez engeller; yeniden göndermek iletiyi kuralın etiketiyle gönderir. |
| Ekler yine sayılır | Kuralın etiketi uygulandıktan sonra ek kapıları her zamanki gibi çalışır (ve etiketi bir ekten yükseltebilir). |
Posta kuralı oluşturma
- Policy → Rules → Outlook Rules. Scope seçin (Default veya bir grup).
- + Add Default mail rule’a (veya + Add mail rule to Group) tıklayın.
- Policy name girin, Label seçin, gerekiyorsa Groups işaretleyin ve Recipient domains girin.
- Save’e, ardından Publish & Sign’a tıklayın.
- Test: bir istemciden, alan adındaki bir adrese etiketsiz bir ileti gönderin — ileti etiketle ve pencere açılmadan çıkmalıdır; bir dış alıcı ekleyin — normal akış (sınıflandırıcı veya engelleme) çalışmalıdır.
Alıcı listelerinin karşılaştırması
Üç özellik alıcı listesi kullanır; birbirine benzerler ancak farklı işler yaparlar.
| Özellik | Nerede | Her alıcı eşleştiğinde etkisi | Kabul ettiği |
|---|---|---|---|
| Posta kuralı Recipient domains | Outlook Rules | Kuralın etiketini etiketsiz bir iletiye uygular. | Alan adları |
| Recipient exceptions (Outlook) | Sınıflandırma kuralı yan paneli | O sınıflandırma kuralını bastırır (recommend/enforce/mask/warn yok). | Alan adları ve tam adresler |
| Etiket send exceptions | Labels → etiket yan paneli (No-send etiketi) | No-send etiketinin (iletide veya bir ekte) gönderilmesine izin verir. | Alan adları ve tam adresler |
Uygulamalı örnekler
Örnek A — Herhangi bir dış alıcı → etiket zorunlu
Hedef: kurum içi posta istem olmadan akar; kurum dışına çıkan her şey bilinçli olarak etiketlenmelidir.
- Email enforcement: Require a label before sending email’i işaretleyin, Save.
- Internal mail posta kuralını ekleyin: Label
Internal, Recipient domains
contoso.com, contoso.com.tr, contoso-group.com. - Yayımlayın.
Sonuç: yalnızca iş arkadaşlarına giden bir ileti sessizce Internal olarak etiketlenir. To, Cc veya Bcc’de tek bir dış adres bulunduğu anda kural artık tüm alıcıları kapsamaz ve gönderen bir etiket seçmek zorundadır (ya da iletiyi bir Enforce kuralı etiketler).
Örnek B — Bağlı şirketlere giden posta “Group Internal” olarak etiketlenir
Subsidiaries posta kuralı, Label Group
Internal, alan adları fabrikam.com, fabrikam.de,
Groups: yalnızca Finance. Finance kullanıcılarının
bağlı şirketlere gönderdiği postalar otomatik etiketlenir; diğer gruplar
etkilenmez.
Örnek C — Strictly Confidential belgeleri asla dışarıya e-postayla gönderme
Bölüm 8: Strictly Confidential’ı contoso.com
gönderim istisnasıyla No-send etiketi olarak işaretleyin. Burada:
Attachment label check açık, Label from
attachments açık. Böyle bir belgeyi eklemek e-postayı
Strictly Confidential’a yükseltir; dış bir alıcıya gönderim,
izin verilmeyen alıcıların listesiyle birlikte engellenir.
Outlook kurallarının yazdığı denetim olayları
| Olay | Ne zaman yazılır |
|---|---|
| Label applied (on send) | Gönderen, gönderim sınıflandırıcısında bir etiket seçtiğinde (öneri ayrıntıları ve varsa soran posta kuralıyla birlikte). |
| Label applied (auto-rule) | Bir posta kuralı, bir Enforce kuralı veya bir ek iletiyi etiketlediğinde. |
| Label raised to meet policy | Klasik Outlook etiketi bir Enforce gereksinimine yükselttiğinde. |
| Send blocked — no label | Sınıflandırıcı kapatıldığında veya web eklentisi etiket istediğinde. |
| Send blocked — attachment label | Bir ek e-postadan yüksek dereceli olup e-postayı yükseltemediğinde. |
| Send blocked — policy | İletinin kendi etiketi bu alıcılar için No-send olduğunda. |
| Blocked — enforcement | İçerik farklı veya daha yüksek bir etiket gerektirdiğinde. |
| Sending allowed by recipient exception | Bir No-send etiketi gönderim istisnaları sayesinde geçirildiğinde. |
| Sending allowed | Web eklentisi: tüm denetimler geçtiğinde. |
Sorun giderme
| Belirti | Denetlenecekler |
|---|---|
| Posta kuralı hiç uygulanmıyor | Her alıcı (Bcc dahil) alan adı listesinde, birebir yazımıyla (alt alan adları) var mı? İleti zaten etiketli mi? Kural etkin mi, etiketi etkin ve kullanıcının grubuna iletiliyor mu? Listede daha önce gelen başka bir kural önce eşleşiyor mu? |
| Yalnızca kurum içi postada sınıflandırıcı yine açılıyor | İçerik, posta kuralınınkinden daha yüksek bir etiket öneriyor (tasarım gereği) veya bir alıcı çözümlenemedi. |
| Require a label kapalı olmasına rağmen ekli etiketsiz posta engelleniyor | Block unclassified attachments veya No-send etiketli ek — tasarım gereği. |
| Outlook send mode değiştirmenin etkisi yok | Beklenen durum; ayar istemciler tarafından kullanılmaz. |
| Web kullanıcısı sınıflandırıcı olmadan gönderebiliyor | Web eklentisi sınıflandırıcı göstermez; Require a label ile gönderimi engeller ve Ada panelinde Choose label sunar. Web add-in · Outlook modülünün açık olduğunu denetleyin (bölüm 10.6). |
| Default düzenlendikten sonra grup ayarları değişmedi | Grup ayarları yayında sabitlenir; Scope’ta grup seçiliyken düzenleyin. |